Dávjá jerrojuvvon

1) Mii Sámiráddi lea?
2) Mii erohus sámirádi ja sámedikki gaskkal lea?
3) Davviriikkaid sámiráddi vai Sámiráddi?
4) Maid Sámiráddi lea bargan?
5) Mo sámiráddi ruhtada doaimmas?
6) Mii lea NGO-stáhtus?
7) Mii lea Indigenous Caucus?
8) Galle eamiálbmotorganisašuvnna leat, main lea NGO-stáhtus ON:s?
9) Maid eará eamiálbmotorganisašuvnnaiguin lea ON:a NGO-stáhtus?
10) Makkár áššiiguin Sámiráddi lea bargan ovdal?
11) Ordnego sámiráddi dutkiide oktavuodaolbmuid?

1) Mii Sámiráđđi lea?

Sámiráđđi lea Norgga, Suoma, Ruota ja Ruošša sámiid oktasaš kulturpolitihkalaš ja politihkalaš orgána. Sámiráđđi lea vuođđuduvvon 18. borgemánu 1956 sámiid 2. konfereassas Kárášjogas. Sámiráđi doaibma vuođđuduvvá sámiid konferenssain dahkkojuvvon mearrádusaide, ja doppe dahkkon ja mearriduvvon ovdanbuktimiidda, julggáštusaide ja politihkalaš prográmmaide.

2) Mii erohus sámiráđi ja sámedikki gaskkal lea?

Sámiráđđi lea sáme servviid oktasašbargoorgána. Sámedikkit fas leat válggaiguin válljejuvvon orgánat, parlameanttat. Sámi Parlamentáralaš Ráđđi lea sámedikkiid oktasašbargoorgána.

3) Davviriikkaid sámiráđđi vai Sámiráđđi?

Jagi 1992 rádjái ráđđi lea leamaš davviriikkaid sámiráđđi. Sámiid 15. konfereansa lágiduvvui Helssegis jagis 1992, mii dohkkehii ođđa miellahttosearvvi, Guoládaga sámi searvvi Ruoššabeale Sámis. Dás čuovui, ahte sátni “davviriikalaš” guđđojuvvui eret.

Maiddái Sámiráđi ii galgga seaguhit Norgga Sámedikki ráđđái.

Álgui

4) Maid Sámiráđđi lea bargan?

Sámiid konfereanssat leat dohkkehan earret eará:

Sámiid oktasaš sámeleavgga
Sámi soga lávlaga álbmotlávllan
Sámi leavgabeivviid
Anáraš, davvi- ja julevsámegiela dálá ortografiijai
sámepolitihkalaš prográmmaid ja eará politihkalaš prográmmaid

Álgui

5) Mo sámiráđđi ruhtada doaimmas?

Sámiráđđi ruhtada doaimmas doarjagiiguin.

Álgui

6) Mii lea NGO-stáhtus?

Sámiráđđi doaibmá riikkaidgaskasaččat ng. NGO-sajádagain (Non-Governmental Organization, ii-ráđđehuslaš organisašuvdna) ee. Ovttastuvvan našuvnnain ja Árktalaš ráđis. Eurohpa Uniovnna álgoálbmotgažaldagain Sámiráđđi lea bargan ovttas ee. sierra eurohpalaš NGO:iguin.

Álgui

7) Mii lea Indigenous Caucus?

Indigenous Caucus lea eamiálbmogiid čoahkkin, gos dan konfereanssa, čoahkkima dahje eará dakkára buot eamiálbmotovddasteaddjit čoahkkanit. Dan ulbmilin lea addit jiena čoahkkima eamiálbmogiid ovddasteaddjiide ja fállat digáštallanbáikki. Dákkár čoahkkimat lágiduvvojit dábálemosit ovdal konfeareassa dahje váldočoahkkima. Caucusis eamiálbmogiid ovddasteaddjit sáhttet háleštit bargovugiiguin ja strategiijaiguin das, mo ovddidit eamiálbmotoainnuid konfereanssas, (váldo)čoahkkimis dahje omd bargojoavkkuin, maidda sii oassálastet.

Álgui

8) Galle eamiálbmotorganisašuvnna leat, main lea NGO-stáhtus ON:s?

Otne máilmmis leat dušše 15 eamiálbmotsearvvi, main lea konsultatiiva sajádat ON:a ekonomalaš ja sosiálaráđis, ECOSOC:as.

Ovttastuvvon nášuvnnat (ON) lea – namas mieldi – máilmmi stáhtaidgaskasaš máilbmeviidosaš searvi. Máilmmi riikkaid lassin ON systema siskkobeallai lea láhččojuvvon vuohki, vai maid ráđđehusa olggobeale priváhtaorganisašuvnnat ng. NGO (non-governmental organization) sáhttet váikkuhit. Konsultatiiva sajádat addá vuoigatvuođa oassálastit ja váikkuhit viidát ON systema siskkobealdi álbmogiidgaskasaš ja stáhtaidgaskasaš čoahkkimiiguin.

Juohkebeaivválaš čoahkkimastimiin ja geavatlaččat sajádat dihtto nu, ahte juos dus ii leat sajádat, it oktageardánit beasa ON viesu uvssas sisa. Dálá áigi lea buktán mielddis dan, ahte ON lea hui dárki das, guhtemusat vázzet sin dálu sisa.

Sajádaga haga maid sáhttá oassálastit ON eamiálbmotčoahkkimiide. Čuođit eamiálbmot ovddasteaddjit ja sin organisašuvnnat oassálastet ON čoahkkimiide, muhto ii seamma viidodagas go dat searvvit, maiguin lea sajádat.

Konsultatiiva sajádagat NGO-servviide leat golmma dásis: